25/5/2008 - bir direniş hafızası olarak ece ayhan şiiri..
bir direniş hafızası olarak tarih ve ece ayhan şiiri
uÄŸur kaymaz’a
‘’ 1. Perşömen kağıtlar okunduÄŸunda, kıvrıktırlar; ÅŸiirin ve
2. kadavranın içi açılmamıştır, insan insanın hiç.,,
( şiir ve kadavra .çok eski adıyladır)
‘’ anlatılmaz bir kılıçtır kuÅŸanmış taşırım belimde kara duygululuk,,
(kılıç.yort savul)
ece ayhan
.
evet ama yeniden ve yeniden :
ece ayhan dan ve ece ayhan şiirinden söz açılınca içinde bulunduğumuz zamanın mekanın ötesinde karşı bir tarih yazımı da başlar.
iÅŸte size “çok eski adıyladır,, adlı kitabının –ki ona göre en sıkı kitabıdır-arkasında tarihe bakışına iliÅŸkin söyledikleri : “ tarihe bakışım?... ancak tarihtir ki yeniden ve yeniden yazılabilir.,,
tüm iktidarlar kendi meşruiyetlerini ve sürekliliklerini sağlamak için önce hafızaları silmekle işe koyulurlar.silinen her hafıza iktidarın dahili hattında cereyan eden gerilimin çatışmanın yatışması adına süren tahakkümün daha da güçlenerek sürmesinden başka ne anlama gelir ki...işte bu yüzden bir direniş hafızası oluşturma adına tarih yeniden ve yeniden yazılmalıdır.
gündüz gözüyle değil gece gözüyle karaşınların gözüyle karaşın bir tarih adına bir direniş hafızası oluşturmakta bunun için ısrar eder ece ayhan.ısrarında inadında yalnız da değildir ve etik bir tercihle yapmaktadır tüm bu yapıp ettiklerini.
yine ece’nin deyimiyle söylersek direniÅŸin hafızası oluÅŸturulurken etik tercihlerin toplamı olarak iktidarların karşısında duranlara mülksüzlere ve her daim yoksul ve yoksun olanlara iktidarla yaralanmışlara karaşınlara deÄŸgin bir etik de oluÅŸmaktadır.karaşınların etiÄŸi…isyan etiÄŸi…
evet ama kara duygululuk kara vicdan :
tüm iktidarların karaşınlara deÄŸgin ve karaşınlara raÄŸmen tarihi yazan sarışın tarihçilerin tüm toplumu bir kötülük toplumu ve kötülük dayanışması olarak görenlerin karşısında haklılığın inadıyla ısrar ederek ve direnerek dışlanmışların ,mülksüzlerin ,sürekli kaybedenlerin,kurÅŸuna dizilenlerin ,idam edilenlerin, yakılanların yanında çağının vicdanı deÄŸil kara vicdanı olabilmek . iÅŸte bunu yapabilen birkaç aydından biri olarak ece ayhan…
burada bir duruma deÄŸinmeden olmaz.öyle bilinir ki öyledir de. aydın çağının vicdanıdır.ancak vicdan da artık küreseldir.ve öyle biçimlenmektedir.vicdana sığan ve sığmayan durumlar da vardır.vicdan sahiplerinin iradelerinin tamamen dışında durumlar.es geçilen üstü çizilen, iktidar tarafından baÅŸtan ne yapılırsa yapılsın iflah olmayan kötü olarak addedilen tarihin kör noktasında kalan ve dile gelmeyen durumlar .dile getirilmeye çalışılsa da karşılığı tam olarak o olmayan durumlar …
işte bu durumlar kara vicdan ile karşılanabilecek algılanabilecek açıklanabilecek durumlardır.gündüz gözüyle değil gece gözüyle görülebilen durumlar.bu türden durumların da bir hafızası olmalıdır.aydın bu türden durumların vicdanı değil kara vicdanı olmalıdır.
bir direniş hafızası olarak kara vicdanın sesi olmalıdır.bu da ancak etik bir tercih ile mümkündür.isyan etiğiyle direnişin hafızasını oluşturmakla.kara duygululukla..
kara vicdan kavramını nietzsche den ödünç alıyoruz.ahlakın soykütüğü kitabında deÄŸerlerin tersyüz edilerek yeniden deÄŸerlendirilmesi durumuyla ilgili olarak kullanır kara vicdan kavramını.ahlakın iyinin kötünün normalliÄŸin deliliÄŸin suç ve cezanın temelinde modern dünyanın çıkmazı bulunmaktadır nıetzsche’ye göre.bize ahlaki deÄŸerler diye sunulan ve dayatılan tüm deÄŸerler köle ahlakıyla ilgilidir.köle ahlakına tabi olmak ve buna karşı direnmek ve bu direniÅŸin isyanın etiÄŸini oluÅŸturmak .etiklerin çarpıştığı yerden.bu da bir tercih.
iktidardan yaralanmışların tüm zamanlarda her yönden kıstırılmışlığının çıkışsızlığının ifadesi olarak ellerinde kalan ve kendilerine doğrulttukları tek silah olarak kara vicdan.işte buralardan bir direniş etiği ve direniş hafızası oluşturmak çabasındadır ece ayhan.
ece ayhan şiirinde geçen kara duygululuk- ise kara vicdanla elbet ilişkilidir .ki melankoli olarak da geçer sözlüklerde oysa ece ayhan ın meramını tam olarak karşılamaz ve yerine kara duygululuğun kullanılması tercih edilmiştir-şiirine giren öznelerin durumu tam da ancak ve ancak kara vicdan ile ve kara duygululukla algılanabilir.sürekli kaybedenler ,uçurumun kıyısında yaşayanlar es geçilen ve üstü çizilen kişilerdir ece ayhan şiirinin özneleri.hatta öznelikleri bile tartışmalı olanlardır.
bilinir ki bilindiktir iyilikten doğduğu marazın .kötülük ise iyiliğe giden yolda iyilik adına estetize edilen iğrenç emellerin tarihidir.ki iktidarın arka bahçesinde işlenen estetize cinayetlerin bir toplamı olarak tarih ...
insanın yarısı kötülüktür der ece ayhan ve ekler ’’kötülüğü görmezsen hiçbir ÅŸey yapamazsın.kötülüğü kurcalamazsan hiçbir ÅŸey yapamazsın ne resim yapabilirsin ne felsefe,,(ayıptır söylemesi rimbaud.ahmet soysal ile söyleÅŸi.aynalı denemeler)
görülmesi kurcalanması gerektir kötülüğün ki insanın halleri bilinebilsin.daha iyi daha açık ve çırılçıplak algılanabilsin.sanat ve edebiyat ve ÅŸiir bunları yapmalı ki bir direniÅŸin hafızası olabilsin.bir direniÅŸin hafızası oluÅŸturulabilsin.karanlıkta kalır yoksa vakanüvistlerin ısrarla görmezlikten geldikleri gerçek.ve es geçilen durumlar..peki hangi gözle…ve bu yeterli mi..peki insanın içi açılmış mıdır.ya ÅŸiirin..hiç…
evet ama gece gözüyle :
gündüz gözüyle örülür gece ve kötülüğü gizler.oysa süreklidir kötülük.tüm zamanları aşar.işte bu yüzden kötülüğü vaktinde gece gözüyle görebilmek önemlidir..işte ece ayhan şiirinin sarışın tarihçilerin yazdığı tarihin karşısında karaşınlardan yana bir direniş hafızası oluşturması bundandır.
direniÅŸin hafızası ise gündüz gözüyle deÄŸil gece gözüyle ve tüm kötülüğün gözlerine aynı ÅŸiddetle ve aynı cesaretle dimdik ayakta durarak ve öylece bakarak oluÅŸturulabilir. burada ÅŸimdinin neo liberallerinden eskinin liberteri gündüz vassaf ‘ın bir zamanlar birikim dergisinde yayımlanan gündüz faÅŸizm gece özgürlük yazısına selam vermeden olmaz elbet.
tüm iktidarlar gece işledikleri cinayetleri gündüz temize çekerler. bu işlemi yaparken kullandıkları araç ise medyadır.
cinayeti,kanı,kiri ve gizi itinayla ve tüm etik yoksunluğuyla sterilize eden aygıt..belki de en çok vicdanlı olunması gereken yerde vicdanın teklediği dilinin sürçtüğü aygıt..burada ecenin son yıllarında yazdığı gazeteler..özgür gündem aydınlık ve ekspres gazeteleri ki özgür gündemi anmalıyız ki iktidara karşı duruşundan dolayı her daim bombalanmakta kapatılmakta ve yasaklanmaktadır.
evet ama karaşınların etiğiyle :
ece ayhan ‘ın karaşınlardan yana bir tarih bir direniÅŸ hafızası ve bir etik oluÅŸturma çabası ise tüm ÅŸiirlerinde yazılarında günlüklerinde söyleÅŸilerinde açıkça görülebilmektedir.bu çabanın bu karaşın bakışın adı bazen sivillik ,çırılçıplaklık,marjinallik,başı bozukluk ,atonallik ,kara duygululuk ve ren düşüncesi baba düşünce-‘’evet, bir ÅŸiirde dizgi yanlışı olabilir ama baba düşüncede? asla,,- olarak çıkar karşımıza.
iktidarın ideolojisi ve resmi tarih ile şiir ve edebiyatın ilişkisine baktığımızda da görülebilmektedir ki görülür ece ayhan ve hatta ikinci yeni içerisinde yer alan şairlerin şiirlerinde bu günün yükselen değeri olan milliyetçi hezeyan söylemine rastlayamayız asla .atatürk ve kahramanlık şiirleri de yazmamıştır hiçbiri.şairin tarihe topluma insana bakışındaki etik tercihiyle açıklanabilir bir durum değil de nedir bu..
milliyetçi söyleminden ve statükoyla iliÅŸkisinden dolayı en çok hışmına uÄŸrayanlardan biri de fazıl hüsnü daÄŸlarcadır.ki ‘’memnunuz cihandan ve hükümetten dizeleri ,,sıklıkla yüzüne vurulmuÅŸtur daÄŸlarca ‘nın.bir devlet ÅŸairi mertebesine de layık görülmüştür.
sadece daÄŸlarca deÄŸil bu günkü neoliberal dalganın etkisinde edebiyatımızda postmodern gericiliÄŸin mimarı zaman gazetesi yazarlarından hilmi yavuz ise ‘belediye ÅŸairi, ünvanıyla anılmıştır.anılmaktadır.
ece ayhan konuÅŸmalarında söyleÅŸilerinde sıklıkla adı geçen mülkiyetle iliÅŸkisi ve ÅŸiiriyle ‘’sıkı ve sivil ÅŸair,, olarak nitelendirilen ismet özel 1992 sivas katliamındaki faÅŸizan tavrından dolayı da ‘’sırp ÅŸairi olarak,,karaşın tarihteki yerini almıştır..
ki o bir zamanlar sivil devrimci şiirlerin yazarı ismet özeldir.sonradan İslami kimliği tercih etmiş ve müslüman şair olmuştur. bu gün ise türklük ,türkçülük temeline oturtmaya çalıştığı düşünceleriyle edebiyatımızda ırkçı ve faşist dalganın temsilcisi olarak hafızalarımızdaki yerini almış bulunmaktadır.
ve nazım hikmet. o da payını almıştır ece ayhan ‘ın ideoloji kırıcı karaşın bakışından.yazdıklarıyla ÅŸiire getirdiÄŸi yeniliklerle bir devrimci ancak iktidar ile iliÅŸkisi bakımından bir kemalist olarak görülmüştür.nazım hikmet’in ülkesinden dilinden koparılması ÅŸiirini de olumsuz etkilemiÅŸtir ece ayhan a göre.yazdığı son ÅŸiirleri ülke dışında yazdıkları ÅŸiir toplamı ve poetikası içinde daha geri bir noktada deÄŸerlendirilmiÅŸtir…
nazım hikmet ÅŸiire getirdikleriyle bir put kırıcı ve devrimcidir marksisttir elbet .ancak ideolojisindeki kemalist etkiyi görmezlikten gelemeyiz.bu durum bu gün bile nazım hikmet’i ve ÅŸiirini tartışırken deÅŸilip aşılması gereken bir soru olarak durmaktadır karşımızda.hala.
bu soru gündemimizde yerini alırken bu gün edebiyatı devletin ideolojisinden ayrıştırmanın yerine edebiyatın ve edebiyatçının ideoloji kırıcı yönü görmezlikten gelinerek kemalizm ve milliyetçilik adı altında türk olmak ve türklük mitine de yaslanarak kendi dışında kalana ötekine tahammülü olmayan ve giderek ırkçılığa varan faÅŸizan bir dalgayla karşı karşıyayız.bizi ayrıştırma noktasına getiren ve mücadele etmemiz gereken bir durum da bu..ki bu durum da bir etik yoksunluÄŸuyla ilgilidir…
günümüzde edebiyat alanında ve her alanda yaÅŸanan zemin kaymasından ayrı düşünemeyiz bu etik yoksunluÄŸunu. neo liberal dalganın, gizli veya açıktan geliÅŸen postmodern gericiliÄŸin etkisiyle edebiyatın tekelleÅŸmesine yol açan durum… etik yoksunluÄŸu da deÄŸil de eklemsiz omurgasız bir duruÅŸsuzlukla iktidarın etiÄŸine eklemlenme durumu…bu mevzu derin ve baÅŸka bir yazı konusu..
buradaki okuma da karaşın bir ece ayhan okuması kötülük dayanışmasına karşı haklılığın inadına bir çağrı niteliğindedir.şairin iktidar karşısındaki konumunu ve tüm çıplaklığıyla ele vermekle kalmaz karaşın bir tarihin hafızasına oluşturma adına eklenen yeni sayfalardır da ..
ece ayhan ın hafıza oluÅŸturma çabalarına dönelim biz yine.aynalı demeler kitabında cemal süreya ile söyleÅŸisinde aydınlar ve hafıza iliÅŸkisinden söz eder’’bakıyorum ÅŸimdi tanzimattan yani 1839 dan önceki yılları.o günler pek bilinmez.yakın geçmiÅŸ dahi dipsiz bir kuyuya düşürülmüş gibi.sanki bu insan topluluÄŸunun belleÄŸi yok !(ne demiÅŸtir 1950 ile 1960 arasındaki dönemde?hafıza-i beÅŸer nisyan ile malüldür!)
bellek denilen ÅŸey ancak bin yıl sonra 1965 ‘te biraz Ä°stanbul’ da bentler’de yeni osmanlılar cemiyetiyle ortalığa çıkar.nNamık kemal bir ada sürgününden Ä°stanbul a dönüyor.güvertededir.vapur tophaneye yanaÅŸmaktadır.rıhtımda bekleÅŸen bir kalabalık var.namık kemal sevinir,’’duymuÅŸlar demek ki sürgünden geldiÄŸimi ,beni karşılıyorlar,,.oysa namık kemal vapur merdivenlerinden rıhtıma inerken orada bekleÅŸenlerden biri yanındakine sorar: ‘’ kim bu sakallı ?,,Namık kemal iÅŸte buna çok üzülmüştür.yeni osmanlılar ‘’küçük de olsa biz bir kamuoyu yarattık ,, derler ya.,,( aynalı denemeler.s.62)
ece ayhan ‘ın hafıza oluÅŸturma çabası tüm tarihsel süreçlere iliÅŸkindir.tarihte cereyan eden ancak remi tarihin es geçtiÄŸi olaylar durumlar yakın dönem ve uzak dönem olarak deÄŸil de aynı anda art ve ve eÅŸsüremli olarak tüm disiplinlerle baÄŸlantı içinde - günümüz moda deyimiyle multidisipliner ama daha ötede- atonal (bakışımsız) ve dissonance (kakışım ) kaotik döngüselliÄŸiyle tam bir kara duygululukla ele alınır.iÅŸlenir.
tarih yazımı tarih için bir hafıza oluştururken sadece tarihe bağlı kalınmaz cereyan eden olayın durumun öznelerin tüm yaşantıları ve tarihsel politik ekonomik sosyolojik sanatsal kültürel hatta psikanalitik ve etik özellikle etik tüm çağrışımlarıyla bir değerlendirme süzgecinden geçirilir.tüm bu işlemler sırasında etikçi titizliğiyle elinden neşterini hiç eksik etmez ece ayhan..
ece ayhan ve tarih iliÅŸkisinden söz ederken burada bu sorunsalı tüm ayrıntılarıyla irdeleyen deÄŸerli ve sıkı bir çalışmadan ahmet orhan’ın henüz yayımlanmamış ‘’ece ayhan ve tarih yaklaşımı,,adlı yüksek lisans tezinden unutmadan ve ısrarla bahsetmeliyiz.bu çalışmasında ahmet orhan ece ayhan’ın tarih yaklaşımını ÅŸiirlerinden ve söyleÅŸilerinden de yararlanarak tüm ayrıntılarıyla ve karaşın bir bakışla deÄŸerlendirmiÅŸtir.
tarihte hep isyancıların kazanmasını istemiÅŸtir. sarışınların yazdığı resmi tarihte adına rastlanmayan karaşınların.aynalı denmeler kitabında’’ düşünce tarihimizde yok ya düşünce tarihimiz bir memurlar dalaşıdır aslında ,, diyerek baÅŸka bir tarihin hafızası oluÅŸturmaktan bahseder.yine sivil denemeler kara adlı kitabında yer lan esas duruÅŸ mülkün temelidir adlı söyleÅŸisinde verdiÄŸi yanıtlardan birinde bu durumu daha çarpıcı ve tüm açıklığıyla dile getirir.’’ Yeni -eskiciler de dolaşırken ‘’bütün osmanlı (ve ortadoÄŸu) tarihçileri sarışındır!,,der idim.karaşınlara inat!
(evet onu da göze alıyorum :bütün handikaplarına ve çekiÅŸtirilen risklerine karşın,bizim kendi tarihimizde KEÅžKE kabakçı mustafal’ar ,patrona halill’ler,ali suavi’ ler ..kestirmeden ,’’BAÅžIBOZUKLAR kazansaydı,,diyorum ÅŸimdi de.tabbi zaman zaman .ki onlar hiç deÄŸilse devlet memuru deÄŸillerdi ,hepsi sivil!;,
belki de ece keÅŸke kazansalardı …dediÄŸi ve sürekli kaybeden isyancıların yanında ama kazansalardı onların da karşısında olacaktı tüm iktidarlara karşı oluÅŸuyla..liberterliÄŸiyle..
ece ayhan ın söyleÅŸilerinde sıklıkla ‘’ benim bu çıfıt çarşısı belleÄŸim,, dediÄŸi yerlerde bakın neler gizlidir.neleri biriktirmiÅŸ ve neleri nasıl sığdırabilmiÅŸtir karaşınların oluÅŸturma adına bu çıfıt çarşısına..
söyleÅŸilerinde ‘’halklığın inadına,, yaptığı vurgularla yaÅŸamlarındaki tekil duruÅŸlarıyla düşünceleri için ödedikleri bedellerle ve sivil direnişçi kimlikleriyle öne çıkan aydınlardan sanatçılardan öznelerden söz eder.
doÄŸu anadolu ‘nun düzeni adlı doktora tezinde ayrı bir dili konuÅŸan kürt halkından bahsettÄŸi düşüncelerinden uzun yıllar hapis yatan onurlu yaÅŸamıyla ve direnişçi kimliÄŸiyle baÅŸta ismail beÅŸikçi.beÅŸir fuad.nesimi .hallacı mansur, ÅŸeyh galib,resneli niyazi ,çanakkaleli melahat,rosa eskenazi,kantocu peruz,denizkızı eftelya, atatürk’ün sevgilsi fikriye, sait faik,idris küçük ömer,ÅŸerif mardin,cihat burak,nilgün marmara.hal ve gidiÅŸ sıfır adlı kara filmin anarÅŸist yönetmeni jean vigo,rimbaud ,sivil ÅŸiiri kavramını ödünç aldığı passolini ,vb…
ismail beÅŸikçiye iliÅŸlin bir not : ‘’ismail beÅŸikçi uzun süren hapis yıllarından sonra çıktığında gazeteciler ona çeÅŸitli sorular yöneltmiÅŸler.beÅŸikçi de bunları yanıtlarken içeri alınma nedeni olan görüşlerini yinelemiÅŸ.avukatı konuÅŸmasını istemediÄŸi için onu koluna girerek götürmek istemiÅŸ ama beÅŸikçi konuÅŸmasına devam etmiÅŸ.iÅŸte burada avukat haklıdır belki, ama beÅŸikçi yüzde yüz haklıdır,, ( sivil denemeler kara s:64)
burada haklılığın inadına tanık olmaktayız.ve bir direniş hafızası oluşturmanın nasıl kayda geçirildiğine de..
yine aynı kitaptaki aynı söyleÅŸiden bir dipnot meçhul öğrenci anıtı ÅŸirinde geçen ‘’ devlet dersinde öldürülmüştür,, dizesiyle ilgili.’’ devlet mimarlık ve mühendislik akademisinde bir zamanların öğrenci liderlerinden olan battal mehetoÄŸlu polisçe öldürüldü.cenazesinde battal’ ın annesi insaf ana ‘ya birisi neler hissettiÄŸini sorar : şöyle der insaf ana:’’ ah ki oÄŸlumun emeÄŸini eline verdiler,,meçhul öğrenci anıtı budur.,,( sivil denemeler kara s:65)
ne tesadüftür ki annenin adı insaftır.insaf ana..ancak her zaman ve her yerdeki gibi iktidarına karşı çıkana karşı insafı yoktur devletin..tahammülsüz ve acımasızdır.
insaf ana kara kamunun temsilcisidir.kara kamunun kara vicdanın karşınlar etiÄŸiyle konuÅŸur devrimci oÄŸlunun emeÄŸini görmüştür .bu kendi emeÄŸidir de yanı zamanda.oradan konuÅŸur : ‘’ah ki oÄŸlumun emeÄŸini eline verdiler !,,
ece ayhan ın bütün kitaplarının başına koyduÄŸu manifesto ÅŸiiri yort savul da geçen ‘’ nerede kalmıştık.tarihe aÄŸarken üç ağır yıldız
sürünerek geçiyor bir hükümet kuÅŸu kanatları,, dizelerindeki üç ağır yıldız’ın iktidara karşı direniÅŸlerinden dolayı idam edilen devrimciler deniz gezmiÅŸ ,yusuf aslan ve hüseyin inan olduÄŸunu öğreniriz .söyleÅŸilerinden..
yine bir ÅŸiir ve bir etik duruÅŸ hafıza oluÅŸturma adına.iktidarın kolluk kuvvetlerince sırf bu yüzden gazallar gibi avlanan devrimciler..her daim sürmektedir sürek avı…
GÖRMEDİK!
1. Avcılar gazalları öldürür Anadolu balkanlarında. Gazal kaçar yaralanmışsa, avcı kovalar.
2. Çilli gazal bir tebeşire sığınsın sözgelimi ya da bir dünya dergâhına. Avcı da dalar.
3. İki yeniyetme kara tahtayı siliyorlardır ya da çamaşırlarını çiteliyorlardır.
4. “Buraya giren bir gazal gördünüz mü?” der Åžahmârdân.
5. Sınıftaki ya da avludaki gazallar; tarihten 1971 yaz ayları Çengelköyü’ne geliyoruz; “hayır” derler, “görmedik!”
ece ayhan, bütün yort savul’lar)
ve sonraki yıllarda da daha da ÅŸiddetlenerek sürer bu sürek avı. sürmektedir de…
12 mart sonrasıdır.ülkenin devrimci gençleri 6 .filoyu protesto ederler.gençler bazı amerikan askerlerini denize atarlar ve çıkan arbedede ve yine polis saldırısı sonucu bazı gençler denize düşerler.polis gençleri arar her yerde.o semtteki esnafa sorarlar : gördünüz mü görmedik.!.iÅŸte etik . gençleri ele vermemek için görmedik derler.ele vermememin ihbar etmemenin etiÄŸi…
ve 12 eylül sonrasında 17 yaşında devletçe yaşı büyültülerek idam edilen idam edilen erdal eren i de unutmaz ece ayhan .söyleşilerinde sıklıkla anar adını.
bir direniÅŸ hafızası oluÅŸturmak bir anımsatmayı da biz yapalım : 12 eylül sonrasıdır.24 ekim 1983 ‘te gölcük askeri mahkemesi dört solcu hakkında idam cezası vermesine gerekçe olarak “ varlıkları ile yoklukları arasında ülke çıkarları açısından bir fark yoktur,, cümlesini kayıtlara geçirmiÅŸtir.
bir yazısında insanın iktidara karşı savaşı hafızanın unutmaya karşı savaşıdır diyordu milan kundera. ece ayhan ‘ın yort savul adlı kitabında yer alan usta iÅŸi ÅŸiirindeki ÅŸu dizeler bu ülkede ve her yerde yaÅŸadığımız bütün dönemleri ve durumları özetler :
‘’ fakir kuÅŸ hiç unutmaz, kitapların yakıldığı yıldı
kırk kapıdan birden devletle girdiğini gördük
başsız bir ta ver içindeki solgun süslü binicisinin,,
evet ama ‘aÅŸk örgütlenmektir bir düşünün abiler !,
etiÄŸe iliÅŸkin bir durum daha bu kez öznesi bir konsomatris. ‘’ 1969 da kayseri de Türkiye öğretmenler sendikası’nın (tös) olaÄŸan genel kurulu toplanmıştır.ülkücüler nizam-ı alem adına o salonu basmışlardır.sonra da kayseri sokaklarına dökülüp kimi kırtasiyeci dükkanlarını kitap da sattıkları için yıkıp kırarlar.o sırada ,geceleri pavyonda çalışan bir konsomatris ,kaldığı otelinden şöyle bir çıkmıştır kaldırıma .ülkücüler o konsomatrisi hemen kıskıvrak yakalarlar .-kaynakları genellikle köyler beslemeler olan konsomatrisler öylesine ezilmiÅŸlerdir ki ,kendileri 30-40 yaÅŸlarında olsalar bile 17-18 yaÅŸlarındaki müşterilerine abi derler.
-celine gibi ,insanın içyüzümü dehÅŸetle görmüş yazarların başında olan dostoyevski’nin suç ve ceza romanında ,zengin tefeci kadının kızkardeÅŸi elizabeta ‘sı vardır.solgun ,hayatta yoksulluktan öylesine ezilmiÅŸtir ki,kafasına indirilmek üzere kalkmış olan nacak karşısında ,içgüdüsel olarak bile kolunu kendini savunmak için kaldıramamıştır.)
evet, ne diyorduk ?
ülkücüler ,onu kıskıvrak yakalarlar ve ibret-i alem için orada çırılçıplak soymak isterler.konsomatris yalvarır : ‘’ aÄŸabeyler beni öldürün ama bunu yapmayın!,,( sivil denemeler kara)
iÅŸte burada da bir etik çarpışması söz konusu.ne diyelim..ne diyebiliriz..‘’sözü ece ayhan’ a ve ÅŸiire bırakalım.
’ bu kadınların ekmek kavgaları korkunçtur. Åžiddetin ve kötülüğün
kol gezdiği bir dünyada kelle koltukta çalışırlar.
Saçları bir sözle örülen ve bir sözle
çözülen kadınlar, sabahlara kadar dövülenler,
tekmelerle dövülmüş Dilhayatlar, kötü
caddeye düşmüş, yedi dala gerilmiş tazeler ve
diÄŸerleri…"Beni öldürün ama bana bunu
yapma’yın abiler!" diyerek itlere yalvaran kadınlar.,,
açık atlas’ ta açan kürt çiçekleridir.ki hala yasaklıdır.yalnız ortadoÄŸu da el altından satılan o atlas.ve hala sürgündedir.sürgündür.koparılmaktadır.her daim koparılsa da hafızalarda açmaktadırlar.ki uÄŸur kaymazdır.12 yaşında 13 kurÅŸunla evlerinin önünde babasıyla birlikte öldürülmüştür.katilleri mi..serbesttir..ki uÄŸur karaşınların hafızasında hiç solmayacak bir karanfil olarak yerini almıştır.
‘’ meÅŸeler yapraklanınca bir tuhaf olurlar iÅŸte
koparılmış kürt çiçekleri, hatırlayarak amcalarını
azınlıkta oldukları bir okulda bile, sorarlar soru
neden feriklerin ve eşeklerin memeleri vardır?
ece ayhan söyleÅŸilerinde geçer ve açık atlas ÅŸiirinin ilk ve asıl adı ‘’kürt çiçekleri,,dir.malum nedenlerle yayıncının kaygısı ve itirazı üzerine deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir..
bir başka şiirinde kendi kendinin terazisi bir kambur şiirinde yine iktidardan yaralanmışlardan bahseder ece.kurulu zulmün yetiştirme yurtlarında ömürleri heba olan çocuklardan. şiirden bir bölüm..
‘’beli ki kaçmıştır çok ağır cezalı bir çocuk
kurulu zulmün yetiştirme yurtlarından
çakıyla kazımıştır içerden kapısına
kuş dillerinde olmaz bir helanın şahlığı mahlığı,,(kendikendinin terazisi bir kambur.s.22
kendini bir şairden önce etikçi olarak gören açık uçlu şiirleri ve yazılarıyla edebiyata şiire karaşın bir bakış kazandıran ece ayhan üzerine ve bir direniş hafızası oluşturma adına bir yazı nerde biter bilinmez .çünkü o da açık uçlu olacaktır haliyle. bu hafıza oluşturma denemesinin de karaşın tarihte bir fırça darbesi olarak hafızalardaki yerini alabilmesi umuduyla..
sabahattin umutlu
|
